Et, Süt Ve Tarantino’nun Elmalı Strudeli

Çok farklı kültürden insanların inançlarına ne derece saygılısın? Birinin kültürüne, birinin inancına ya da inançsızlığına ne kadar saygı duyarsın? Kendi inancından olduğu için bir müslümana domuz eti yedirmemeyi bilebilirsin ama konu başkasının inancı olunca onların inançlarına ne ölçüde vâkıfsın?

Bundan seneler önce dilimi geliştirmek adına Maltaya gitmiştim. Sadece dilim değil insanlara bakış açım da değişmişti. İngilizcemiz daha çok gelişsin diye aynı dilden insanların aynı çatı altına yerleştirilmediği bir evde bir Rus, bir Alman, bir İspanyol, ve bir İtalyanla aynı evi paylaşmış ve Maltalı ev sahiplerimiz ile birlikte tam bir medeniyetler evi olmuştuk. Burada herkesin farklı inanış ve kültürlerine de vakıf olma şansına erişmiştim. Tıpkı onların da benim kültürüme ve inanışımdaki farklılıklara eriştiği gibi.

Medeniyetler evimiz 3 katlıydı. Biz öğrenciler evin en alt katında konaklarken ev sahiplerimiz 3. Katta konaklamaktaydı. Orta kat ise ortak alanımızdı. Yemek yemek, televizyon izlemek gibi bazı ihtiyaçlarımızı orada karşılıyorduk.

Her akşam olduğu gibi bir akşam yine ev sahibemiz kadın bize 3 çeşit yemek yapmıştı, Bunlardan biri de fırında makarna idi. Fırında makarnayı geleneksel tarifin dışında bir yorumlama ile her katına kıyma koyarak yapmıştı. Görüntü muazzamdı ta ki tabak masama gelinceye kadar. Çünkü içerisinde bulunan kıyma domuz etinden yapılıyordu. Kokusunun buram buram rahatsız etmesinin dışında tabağımdaki diğer yemeklere de sirayet etmesi beni biraz aç bırakmıştı. Durumu anlayan ev sahibesi ve eşine durumu izah edince çok özürlendiler ve bana yeni bir yemek yapabileceklerini söylediler. Bu incelik karşısında teşekkür ederek meyvenin kâfi olacağını söyleyerek meyvemi yedim.

Ertesi gün haftasonu olmasından dolayı bize barbekü(mangal) yapmak istediklerini belirten aile ona göre eve gelmemizi rica ettiler. Bütün gün gözümde canlanan barbekü sahnesi, domuz eti ile dana etinin aynı mangalda buluşumu, ama bir yandan da gitmesem ayıp olur tedirginliği ile bir gün biterken en sonunda eve gitmeye karar vermiştim. Akşam olup eve gelince ne göreyim? Karşımda sıfır kutusu açılmamış bir döküm tava ve yanında henüz pişmemiş dana etinden yapılma hazırlanan köfteler, pirzolalar. Ben herhalde mangalı tavada yapacaklar diye düşünürken balkondan gelen büyük mangalın sesi beni kendime getirmişti. Ben ne olduğunu anlamaya çalışırken ev sahibim ve eşi dün için özür dileyerek söze girerken, bugünkü mangal için benim etimin domuz eti ile karışmaması için ayrı bir tavada yapacaklarını ve tavayı da yeni aldıklarını söylediler. Kutusunu bile yanımda açtıkları tava hem beni onere etmiş, hem de bu insanların daha sonra evlerine gelen öğrencilerin eve gelmeden önce kültürlerini ve inanışlarını araştırmalarına sebep olmuştu.

Sırf bu da değildi. Bu olay benim de aynı zamanda empati kurmama neden oldu. Aynı olayda olayın kahramanı bir yahudi olsaydı ve ben ona dinince yasaklı bir gıdadan yemek ikram etseydim. Acaba olabilir miydi? Neden olmasın dedim kendi kendime. Müslümanların domuz eti yememesini biliyorum ama 3-5 özel şey dışında(Hintlilerin ineğe tapıp, yememesi gibi) ben diğer kültürlere ne kadar vakıftım ki.

Ve araştırmaya koyuldum. Şöyle genel çerçeve ile bir araştırma yaptığımda tıpkı müslümanların domuz eti yasağı gibi diğer dinlerde de bazı yasaklar olduğunu öğrendim. Mesela Seferad Yahudilerince “kaşer” Askenaz Yahudilerince “koşer” adı verilen ve yahudiliğe göre tüketilmemesi gereken yiyeceklerin olduğunu ve bu kurallara kaşerut ya da kaşrut dendiğini. Yahudiliğin kutsal kitabı Tevrat’ta da bu yenilmemesi gereken gıda ve hayvanların listesi verildiğini.

Yenilmemesi gereken yiyeceklerin yanında birlikte tüketilmemesi gereken yiyecekler bile varmış. Et ve süt gibi.

Seneler sonra Quentin Tarantino’nun Inglourious Basterds filmini yeniden izleyip bir sahneye takılınca işte tüm bu yukarıda yazdıklarım geldi aklıma. Inglourious Basterds ülkemizde Soysuzlar Çetesi olarak çevrilen bir nazi filmi. Filmde kötü bir şey de yapıyorsanız işinizi ciddiye alın temalı bir sahne var. Nazi Albayı Hans ve Yahudi kızı Shosanna’yı buluşturan sahnede Albay Hans, yahudi olduğunu saklamaya çalışan “Shosanna” ile bir masada tatlı yiyor. Masaya gelen Alman tatlısı Strudel hayvan yağından yapılan bir tatlı ve üstünde krema var. Yukarıda değindiğim gibi Yahudi inancina göre et ve süt ürunlerini aynı anda tüketmek uygun değil. Bu sahnede Albay Hans, Shosanna’yı krema yemeye zorlayarak tepkilerinden yahudi olup olmadığını anlamaya çalışıyor. Sahnede karşılıklı müthiş bir oyunculuk varken, zulmün sadece topla, tüfekle, işkence ile yapılmayacağını da gözler önüne seriyor.

Ben de size bugün bu filmi tavsiye etmek isterim. Belki aranızda izlememiş olanlar vardır.

Filmin konusuna da değinecek olursam, Inglorious Basterdsın konusu, Alman işgali altındaki Fransada başlıyor. Çok sevdiği ailesinin, Nazi Albay Hans Landanın (Christoph Waltz) tarafından katledilmesine tanıklık eden ve katliamdan kılpayı kurtularak Parise kaçan ve orada sinema salonu sahibi ve işletmecisi olarak yeni bir kimlik edinen Shosanna Dreyfus (Melanie Laurent) adlı bir kadın, yahudi askerlerden oluşan bir orduyu kumanda eden bir adam(Brad Pitt) ve bu adamın nazi Almanyasının önde gidenlerine zarar vermek için işbirliği yaptığı Alman sinema oyuncusu ve gizli ajan Bridget Von Hammersmark (Diane Kruger). Hepsinin yolu Shasoannanın kendi intikamını alma planlarını yaptığı bir sinema salonunun çatısı altında kesişiyor.

Inglourious Basterds Christoph Waltz’ın oyunculuk dersi verdiği, Brad Pittli, Diane Krugerlı, Melanie Laurentli, Michael Fissbanderlı müthiş kadrosu ile nazi dönemine dair yapılmış filmler içinde en iyilerinden biri. Güzel bir Tarantino filmografisi. İyi seyirler…