Geçenlerde dedikodu kavramını düşünürken aklıma şu soru geldi: Biri hakkında, kendisi olmadan, başkasıyla onun hakkında olumlu düşünmek, yani övgü dolu sözler söylemek de dedikoduya girer mi?
Dedikodu çoğu zaman olumsuz çağrışımlarla anılır. İnsanların arkasından konuşmak, onları kötülemek veya küçültmek, toplumda ayıplanan ve dini geleneklerde günah sayılan bir eylemdir. “Gıybet” kavramı da kişiyi arkasından hoşlanmayacağı şekilde anmayı ifade eder. Fakat işin ters tarafından bakıldığında ilginç bir soru ortaya çıkar: Birinin arkasından olumlu sözler söylemek de dedikodu mudur? Övmenin de gıybeti olur mu?
Tanıma sıkı sıkıya bağlı kalırsak, evet. Ortada olmayan biri hakkında konuşmak, söz olumlu da olsa dedikodu sayılabilir. Ancak bu noktada hem felsefi hem de teolojik sorgulama başlar. Teolojik açıdan mesele, insanın onurunu korumakla ilgilidir. Kişi yokken onun hakkında konuşmak, rızasını hiçe saymak anlamına gelebilir. Övgü dahi olsa, konuşulan şeyin sahibine ulaşmadığı sürece eksik ve sakıncalı kabul edilebilir.
Felsefi açıdan ise durum daha çok niyet ve sonuçla ilişkilidir. Birini övmek, onun değerini görünür kılmak ve iyiliği yaymak anlamına gelebilir. Toplumda erdemi öne çıkaran sözler, kötülüğün değil iyiliğin dedikodusu olur. Ancak övgünün gölgesinde kıyas, kıskançlık ve samimiyetsizlik de doğabilir. Yüze söylenmeyen bir övgü, arkadan fazlaca dile getirildiğinde içtenliğini kaybedebilir.
Sonuçta dedikodu kavramı, yalnızca sözün içeriğini değil, aynı zamanda orada olmayan biri hakkında konuşma eylemini işaret eder. Bu yüzden olumlu bir söz bile olsa, doğrudan kişiye söylenmediğinde eksik kalır. Belki de en doğru yaklaşım, iyilikleri başkalarıyla paylaşmaktan çok, sahibine söylemektir. Çünkü en sahici övgü, doğrudan ulaştığında anlam kazanır.
Övmenin dedikodusu olabilir mi sorusu, insan ilişkilerinin sınırlarını ve çelişkilerini gözler önüne serer. İyilikten söz etmek kuşkusuz değerlidir; fakat felsefi olan, sözü kiminle ve hangi niyetle paylaştığımızı sorgulamaktır. Teolojik bakış ise bu sözün kişiye ulaşmadığında eksik olduğunu hatırlatır. Böylece “gıybet” kavramı, yalnızca olumsuz değil, olumlu sözlerin de nerede ve nasıl söyleneceğini tartışmaya açar.
Peki sen ne düşünüyorsun? Övmenin dedikodusu olur mu, yoksa iyiliği yaymanın bir yolu mudur? Düşüncelerini yorumlarda paylaş, birlikte tartışalım. Yorumun beni çok sevindirir.
Bir Cevap Yazın