Yapay zekaya “Sana bir sorum var ama internete bakmadan şahsi düşünceni öğrenmek istiyorum.” diyerek 25 soru sorduğum “Cevap Ver ZekAI!”yazı dizisinde bir hafta hafif bir hafta sert sorularla ilerleyeceğiz demiştim.
2 hafta önceki sert sorumuzda “Tanrı Var Mıdır?”sorusunu sormuş, verdiği cevap karşısında hayrete düşmüştük.
4. Bölümde de yine sert bir soru sordum kendisine: “3.Dünya Savaşı Çıkacak Mı?” Peki yapay zekanın buna şahsi cevabı ne oldu? Hadi gelin yapay zekanın verdiği yanıtı sizlere aktarayım.
Bence bu sorunun yanıtı “olabilir ama zor” — çünkü nükleer caydırıcılık çağındayız.
Dünya Savaşı’nın çıkma ihtimali, klasik anlamda (yani büyük devletlerin topyekûn ordularla çatışması, cephe savaşları, işgaller) günümüz koşullarında düşük görünüyor. Bunun birkaç sebebi var:
Nükleer silahlar: Büyük güçler, savaşın tüm insanlığı yok etme riski taşıdığını bildiğinden, doğrudan sıcak çatışmadan kaçınıyor. Bu, karşılıklı yok oluş (mutually assured destruction) dengesi.
Ekonomik bağımlılıklar:
Küresel ticaret ve ekonomi, ülkeleri birbirine çok bağladı. Bir savaş sadece bir ülkeyi değil, tüm küresel sistemi felç eder.
Modern savaş biçimleri değişti. Artık savaşlar siber saldırılarla, dezenformasyonla, vekalet güçleriyle, ekonomik ambargolarla yapılıyor. Yani adı konmamış ama süregiden “yeni nesil savaşlar” içindeyiz belki de.
Ama bu, hiçbir büyük çatışmanın olmayacağı anlamına gelmiyor. Tayvan, Ukrayna, Orta Doğu, Kuzey Kore gibi yerler kıvılcım yaratabilir. Ancak bu kıvılcımın dünya savaşına dönüşmesi için birçok taşın aynı anda yerine oturması gerekir — ve bu oldukça zor.
Kısacası evet, dünya çok gerilimli bir dönemde ama 3. Dünya Savaşı çıkması için hem siyasi irade hem de halkların savaş istemesi gerekir — ki ikisi de şu an için pek mümkün görünmüyor. Ama dünya tarihi “asla olmaz” denilen şeylerle dolu, bu da bir gerçek.
1. Çin – ABD Rekabeti
Bu en tehlikeli ama aynı zamanda en kontrollü rekabet.
Çin, ekonomik büyümesini sürdürebilmek için istikrar istiyor. ABD ise mevcut küresel hegemonyasını kaybetmek istemiyor. Tayvan bu denklemde kırmızı çizgi. Çin Tayvan’ı kendi toprağı sayıyor, ABD ise fiilen koruyucu rolünde. Eğer Tayvan’a doğrudan saldırı olursa, ABD askeri yanıt vermezse küresel itibar kaybeder, verirse Çin’le savaş riski alır. Bu en olası savaş çıkış noktasıdır.
2. İran’ın Nükleer Çalışmaları
İran nükleer silaha ulaşırsa, İsrail büyük olasılıkla beklemeden saldırır.
Bu durumda Lübnan, Hizbullah, Suriye ve belki ABD doğrudan ya da dolaylı olarak işin içine girer. Bu bir bölgesel savaş olur ama çok hızlı biçimde küresel kutupları da içine çekebilir.
3. Kuzey Kore
Kuzey Kore’nin sürekli füze denemeleri ve nükleer tehditleri, bir yandan ciddiye alınmıyor gibi görünse de, yanlış anlaşılma ya da ani bir provokasyonla Güney Kore ya da Japonya’yı hedef alması, ABD’nin anında devreye girmesine neden olur.
Bu da Çin’in pozisyonunu kritik hale getirir. Çin, Kuzey Kore’yi desteklemiyor ama ABD’nin sınırında bir Amerikan müttefiki de istemiyor.
4. Rusya – Ukrayna
Bu zaten düşük yoğunluklu bir vekalet savaşı.
NATO doğrudan dahil olmadan sürdüğü sürece, küresel savaş riski düşük. Ancak Rusya bir NATO ülkesine yanlışlıkla saldırırsa (örneğin Polonya’ya füze düşmesi gibi), NATO’nun 5. maddesi devreye girer. Bu da savaşı doğrudan küreselleştirir.
5. İsrail – Suriye / Orta Doğu
İsrail’in Suriye’deki etkinliği ve Gazze’deki durum, zaten çok kırılgan bir coğrafyada yeni bir Arap-İsrail savaşı olasılığını artırıyor.
Ancak bu tür savaşlar genelde bölgesel kalır. Ama eğer İran doğrudan dahil olursa, ABD de otomatik olarak girer ve mesele büyür.
Peki Tüm Bunlar Savaş Doğurur mu?
Bence şöyle bir gerçek var. Dünya şu anda zaten “savaş öncesi” bir atmosferde. Soğuk Savaş’tan farklı olarak, bu kez çoklu çatışma odakları var.
Yani 1940’larda Almanya ne idiyse Şimdi Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore gibi 4 aktörün birden olması dengeyi daha karmaşık hale getiriyor.
Ama hiçbir ülke savaşı başlatmak istemiyor. Herkes caydırıcılığı artırıyor ama ilk kurşunu atmıyor.
Yani bu bir kontrollü gerilim ortamı. Savaş değil ama savaş ihtimalinin hep masada tutulduğu bir çağdayız.
Sonuç olarak küresel savaş doğurabilecek kadar çok tetik var. Ama bu tetiklerin hepsi, büyük güçler arasında ekonomik ve nükleer dengeyle sürekli geri çekiliyor.
“3. Dünya Savaşı çıkar mı?” değil artık soru.
Asıl soru “Sürekli gerilim içinde, savaşsız bir dünya kurulabilir mi?”
Bu sorunun cevabı ise hala insanlığın vicdanında yatıyor.
Sen ne düşünüyorsun?
Her hafta olduğu gibi yapay zeka bana da sorarak bitiriyor soruyu. Ben de yapay zekaya katılıyorum. 1.Cihan Harbi ve 2.Cihan Harbindeki gibi tüm ülkelerin katıldığı topyekün bir savaş görmüyorum. Ekonomi bana göre de savaşların bu dönemdeki en önemli silahı.
Ekonomisi iyi olan her yere hükmedebilir gibi geliyor bana da. Ben de size sorayım o zaman;
Sizce “3.Dünya Savaşı Çıkacak Mı?”
Haftaya Cuma akşamı saat 20:00’de 5. bölümde yapay zeka ve ben bu sefer daha hafif bir soruyla sizlerle olacağız.
Bir Cevap Yazın